Aprende por PROXECTOS

1. A OCASIÓN

Preguntas clave:

Este proxecto me permitirá traballar os contidos curriculares da miña materia?
É o mellor momento para acometer este proxecto?
Hai recursos?
Qué dificultades podería atopar?
Qué elementos organizativos de centro facilitarán a posta en práctica?
Temos recursos na comunidade que poidan axudar?

Na primeira análise debemos tamén fixar os criterios de avaliación: rúbricas, portfolios, instrumentos.
Qué queres que cheguen a compreder os alumnos ao rematar o proxecto?
Qué habilidades cognitivas? escribir de maneira persuasiva, desenvolver álxebra en problemas cotiás.
Qué habilidades socias e afectivas? habilidades para traballar en grupo
Qué habilidades metacognitivas? reflexión sobre a propria aprendizaxe CAA
Qué habilidades para resolver problemas? indagar, aplicar método científico...
Qué conceptos e principios aprenderán a aplicar? ecoloxía, conservación, compresións de relacións...

Análise DAFO:

Dende dentro:
Debilidades, Fortalezas.

Debilidades dende o centro: supón unha altar inversión, os profes e alumnos xa están moi cansos..., non hai profes involucrados, hai xa outros proxectos...
Fortalezas dende o centro temos recursos, antecedentes de proxectos parecidos, sensibilidade entre o profesorado e dirección...

Dende fóra:
Ameazas, Oportunidades.

Ameazas: Prexuízos ou dificultades por razóns de xénero, estatus, procedencia..., falta de participación familiar, recursos xa explotados noutros proxectos...

Oportunidades: familias implicadas, permite establecer relación cos recursos sociais..., implica ao centro nun SERVICIO COMUNITARIO...

2. A INTENCIÓN

O principal é xenerar o desexo no alumnado. Cómo facelo?

RECURSOS INTERESANTES PARA A CREATIVIDADE

- Arte plástica contemporánea: instalacións crean un universo de estímulos fácil de producir e provocan e desconcertan ao alumno/a.
- Performance, happenings: o arte da acción. Implican o corporal.
- Recursos audiovisuais: fenómenos virais, creación de materiais feitos por xente nova coma eles. Utiliza productos mediáticos que formen parte do seu universo cultural.
- Utiliza as redes sociais e outras dinámicas que os implique socialmente (saídas do centro, festas, actividades non formais).
- Gamificación: xogo. Yincanas, xogos de pistas, xogos coa realidade aumentada, activiades en espacios naturais ou entornos urbanos, eles mesmos poden crear xogos para os seus compañeiros, ou xogos en línea.
- Abrir o centro ao entorno comunitario, persoas ou asociacións que poden realizar actividades para eles. Tamén incluir as familias.

3. A MIRADA
DISEÑO DO PROXECTO

Poñerlle nome: deben facelo os rapaces. Non rechazar ningún nome porque suelen propoñer nomes moi plásticos. Exemplo: nós chamaríamos a un tema: a revolución francesa, eles: Guillotina!

Recoñecerse como grupo intelixente: a interacción.

POÑER A ATENCIÓN NO ALUMNO E NO GRUPO

- Cómo é a disposición da aula?

- As mesas e as sillas móvense con liberdade?

- Os agrupamentos sempre son os mesmos ou responden a diferenstes tarefas?

- Onde están os puntos de información: cortizas, paneis, pizarras, pantallas?

- Recóllense neles as aportacións do alumnado?

- Utilízanse de maneira normalizada móbiles, portátiles, tablets?

- Cánto tempo falan os alumnos e canto tempo os profesores?

- Cómo se toman as decisións sobre o turno de palabra, tempos para opinar, debatir...'

- Asígnanse roles ao alumnado que responden a tarefas concretas: material, silencio... ou as asume sempre a profesora?

IDEAS SINXELAS PARA MELLORAR A INTERACIÓN

Disposición en U, cando queiramos traballar con todo a clase.
Uso de equipos para traballo cooperativo: traballos concretos como: desenvolver ideas, resolver un problema, comprender e compartir contidos...
Aumentar o tempo no que fala o alumnado e disminuir o do profesorado.
Delegar no alumnado a distribución do tempo de intervención.
Recoller as intervencións do alumnado en cortizas, notas, apuntes, blogs...

PROFESORADO

Qué sabe o alumnado sobre o tema?
Qué dudas xurden despois do debate, tormenta de ideas sobre o tema?
Qué coñecementos deberá movilizar o alumnado para resolver as dúbidas planatexadas?
Podo plantexar algunha pregunta xeneradora ou reto asociada ao expresado por eles e que abra liñas de investigación?

ALUMNADO

Anota todo o que saibas sobre este tema
Qué sabemos?
Qué queremos saber? O que che parece interesante ou quererías saber
Puntos de discusión sobre o tema: opinión, onde non están de acordo.
Problemas: enuncia os prolbemas que pensas que hai que resolver para afrontar o tema: investigación

4. A ESTRATEXIA: investigar e facer.

Preguntas clave:

Cómo definir as liñas de traballo do proxecto?
Cómo distribuir o traballo e asegurarme de que todos participan de forma igualitaria? Podo estar segura do seu aprendizaxe individual?
De qué ferramentas dispoño para desenvolver os itinerarios de investigación e acción? Cómo incorporo as intelixencias múltiples ao proxecto?
Qué recursos como profe teño para xestionar o grupo?

Utilizar RUTINAS DIARIAS para o traballo grupal.
Utilizar recursos de cada INTELIXENCIA MÚLTIPLE.
Utilizar unha táboa coa TEMPORALIZACIÓN que poidan ver todos.
Utilizar o traballo cooperativo.
Utilizar os 6 sombreiros de pensar de Edward de Bono.
Utilizar a linguaxe da arte contemporánea: instalacións, performance, arte sonoro, audiovisual, arte urbano, net.art, teatro social (teatro del oprimido), etc.
Utilizar os mapas conceptuais
Utilizar os xogos: yincanas, gamificación...
Utilizar a narración de historias
(anexos nas seguintes entradas).

PISTAS PARA O DOCENTE

Crear unha estructura de traballo (rutinas de pensamento, en anexo)
Ofrecer materiais-recursos para que poidan exponer, falar, organizar...
Busca completar o traballo propoñendo recursos dende as diferentes intelixencias.
Fai unha organización temporal.
Fai preguntas adecuadas nos momentos precisos.
Busca os recursos precisos para cada liña de traballo, tanto no centro como fóra.

COMPROMISOS DO ALUMNADO

Explica a través dun mapa de ideas todo o que habería que ter en conta. (con isto explicarás ao resto do grupo a túa proposta).
Fai un escrito explicando aqueles aspectos que debemos explorar.
Concreta cada unha das propostas de investigación ou acción utilizando a ficha que che facilita o profe.
Recorda que o éxito do proxecto depende do traballo cooperativo:

Cumpre os prazos e os encargos aos que te comprometes.
Utiliza as estruturas de traballo que che propón a profe.
Incorpora os resultados da túa investigación ao panel ou blog que narra o voso proxecto.
Non esquezas recoller todas as túas reflexións no portaforio ou diario de aprendizaxe.
Cubre o dosier de avaliación.

QUÉ COMPROMISOS INDIVIDUAIS ASUME CADA ALUMNO/A
QUÉ COMPROMISOS ASUMEN OS GRUPOS DE TRABALLO COOPERATIVO
QUÉ COMPROMISOS ASUME O GRUPO/ CLASE
QUÉ COMPROMISOS ASUME A PROFE

5. A ACCIÓN: actuar e cambiar

Cándo rematamos o proxecto?:

- Cando o grupo pode demostrar a utlidade do que aprendeu en términos de COMUNIDADE. Qué fago co que estou aprendendo? para qué sirve no contexto no que vivo? pode ser útil para min e os meus amigos? cómo afecta ao meu entorno: familia, amigos, escola, barrio, comunidade?

- Cando poden facer uso do que aprender a nivel individual. para qué me sirve? cómo podo dar solucións a un problema? cómo me posiciono ante o investigado? qué ACCIÓNS me propoño para a súa aplicación práctica?

NUN PROXECTO TODO O APRENDIDO PIDE CONECTARSE COA COMUNIDADE. NON PODE DEIXAR IMPASIBLE AO ALUMNADO.

IDEAS DE PRODUCTO FINAL

ARTE:

performance, instalacións, exposicións, concertos, esculturas, narrativas literarias, poesía...

TERRITORIO:

xogar coa redefinición do espacio físico: modificación do mesmo, visibilización, etiquetado (liña da historia no teito), ampliándoo co uso da realidade aumentada.

EVENTOS:

festas temátias, xornadas culturais, xogos, olimpiadas matemáticas ou de outro tipo, concursos, yincanas, etc.

MEDIOS:

campañas de sensibilización na rede, canais temáticos, redes sociais, de fans, comunicación vial, construcción de webs, blogs, xogos de rol, radio, podcasts, tec.

CONSTRUCCIÓNS E FERRAMENTAS:

creación de maquinarias ou solucións a infraestruturas, rampas, xardíns, invernadeiros, hortos, peceiras, terrarios, etc.

VISITAS E VIAXES:

rutas pola naturez, entornos rurais, granxas escola, fábricas, campamentos urbanos, viaxes culturais, cooperación ao desenvolvemento, etc.

6. A ARQUITECTURA

Debe recoller e dar forma a tódolos materias e sucesos do proxecto.

Fotos, carteis, vídeos, actas de reunión, textos, resumes, arquivos, contactos, etnrevistas, datos estatísticos, presentación, maquinarias feitas, xogos, espacios online, taboas de datos, revistas, dípticos, invervencións no espacio, mapas conceptuais... todo debe estar esposto e accesible para a avaliación, a reestruturación, relación...

Organizar o proxecto como un discurso narrativo.

Ter presente unha liña do tempo que sitúe tódalas actividades, encargos, productos... Ahí pódese visualizar as fases do proxecto, as actividades, onde se pode localizar o material... colocalo nas paredes da clase.
Tamén un blog ou web onde se resuma todo o traballado en dixital. (padlet, glogster, prezzi...)

Visibilizar, compartir e dar valor ao traballo grupar ao longo de todo o proceso.

Na liña do tempo deben aparecer tódalas fases do proxecto:

a ocasión: narración de cómo se xestou, cal foi o detonante e por qué se empezou. Quizáis unha carta, un vídeo, unha convocatoria...
a intención: qué actividades fixeron os docentes para xenerar o interés/o desexo do alumnado e a súa resposta. Aquí poden aparecer os contidos que o profe quere tratar ou tamén as rúbricas.
a mirada: recollerá todo o que o alumnado sabe sobre o tema, dudas, interese, que definirá as liñas de investigación: poner qué conexión hai entre o tema e as vidas dos rapaces- poñer nomes concretos a cada dúbida ou interese. Idea: colocar tres paneis de diferentes cores coas tres preguntas: qué sabemos? qué queremos saber? cómo podemos averigualo?
A estratexia: acordos, compromisos, equipos de traballo, saídas, visitas, participación de expertos... e tódolos traballos realizados durante esta fase: decenas de traballos: contactos, reumes, esquemas, imaxes, datos...
A acción: proxección comunitaria, produto final.
A avaliación: todos os momentos nos que o grupo avalía o proceso, momentos nos que o grupo detense a pensar sobre o traballado, expresa as súas reflexións e cara a onde quere dirixir as novas aprendizaxes.

7. A AVALIACIÓN

Preguntas clave:

Qué evaluar?
Cómo calificar?
Rúbricas- portafolios?

- Avaliamos tanto os obxectivos da materia que pretendíamos ensinar como todos aqueles outros engadidos polo camiño.

- Ademáis avaliamos para qué nos sirve o aprendido, se é útil ou non.

- Qué accións provoca no alumnado. Qué resposta.

Diferencia entre AVALIAR e CALIFICAR. Calificar é simplemente poñer unha etiqueta a un alumno/a cun número.

UNHA BOA IDEA é que a avaliación sexa desenvolvida POLOS PROPIOS ALUMNOS/AS.

Avaliar conleva MIRARSE AO ESPELLO e FACERSE PREGUNTAS:

Ónde quero ir agora?
A qué conclusións leva o viaxado até aquí?
Qué queremos facer co producto da investiagación?
Para qué?

Podemos seguir usando as mesmas ferramentas que na avaliación tradicional pero ademáis engadimos habilidades e reflexión.

búsqueda e xestión da información,
resolución de problemas prácticos...,
Elaboración de materiais de todo tipo
Búsqueda de recursos comunitarios
Toma de conciencia con aspectos sociais
Capacidade de relacionarse, consensuar accións, levalas a cabo.
Avaliación de accións.
Gestión de plataformas mediáticas.

AVALIACIÓN CENTRADA NO ALUMNADO

PORTAFOLIOS: é unha colección de documentos de todo tipo que describe e documenta un proceso de aprendizaxe. Van a compañados da reflexión que o propio alumno/a vai facendo en torno á súa aprendizaxe.

Debe ter dúas partes:

Diario de aprendizaxe: reflexións persoais: problemas atopados, sorpresas, cuestións, tarefas máis cómodas ou incómodas, ferramentas de traballo, hábitos aprendidos, opinións, sensacións...

Data(../../....)

Qué é o máis importante que aprendín até o de agora? Lista de ideas clave do tema e porqué pensas que son as ideas principais.
Qué preguntas te plantexas en torno a este tema?
Qué consecuencias ten para a miña vida? Qué relación ten coa miña vida cotiá? cómo cambia a miña maneira de entender a realidade?
Qué che gustaría saber ou facer en relación que aprendido hoxe? Qué terías que facer para conseguilo?

Traballos e evidencias de aprendizaxe: tódolos traballos e documentos aglutinados: monográficos, recollida de información, reflexións sobre aspectos, descripcións de visitas, entrevistas, estudios de campo, producións audiovisuais, leturas comentadas, etc. Páxina inicial cun índice onde se ordenen tódolos traballos que aporta.

IMPORTANTE FACELO DIARIAMENTE e non todo xunto nun momento puntual.

1. Recollida de evidencias: por exemplo nunha visita fóra do centro, contactos con expertos...

2. Selección de evidencias: pode facer unha selección en vez de incluir todos os traballos.

3. Reflexión sobre as evidencias: cada evidencia debe estar acompañada dunha reflexión e dunha decisións de por ónde debo continuar? qué debo aprender agora?

4. Publicación de portafolios: é preciso organizar a información e se é posible de maneira creativa.

RUBRICAS: establecen unha referencia coñecida por todos sobre o logro esperado no desenvolvemento de tarefas concretas.